عوارض شایع و نادر پس از عمل کاتاراکت

عوارض شایع و نادر پس از عمل کاتاراکت

عمل کاتاراکت یا همان عمل آب مروارید یکی از روش های رایج برای برطرف کردن کدری عدسی چشم به شمار می‌رود. بسیاری از سالمندان به  دلیل کهولت سن دچار کدر شدن عدسی می‌شوند و دیدشان تحت‌تاثیر قرار می‌گیرد. این وضعیت ممکن است باعث تاری دید، دشواری در تشخیص اجسام یا نویزهای نوری شود. در چنین شرایطی، خارج‌کردن عدسی کدر و کارگذاری لنز تازه، دید را به سطح رضایت‌بخشی می‌رساند.

البته تصمیم برای انجام این عمل به کیفیت دید فرد و میزان اختلال روزمره او بستگی دارد. پیشرفت تکنیک‌های جراحی و ابزارهای چشم‌پزشکی، خطرات را کاهش داده و روند بهبودی را آسان تر کرده است. با وجود آنکه درصد بالایی از افراد پس از این جراحی دید بهتری خواهند داشت، عوارضی نیز وجود دارد که باید از آن‌ها آگاه بود. برخی از این مشکلات خیلی شایع هستند و بعد از مدتی از بین می‌روند، برخی دیگر نیاز به اقدام‌های جدی تری دارند.

عوارض شایع بعد از عمل کاتاراکت

پس از جراحی کاتاراکت، شمار زیادی از افراد با مشکلات شایع و جزئی روبه رو می‌شوند اما معمولا این موارد با گذر زمان برطرف خواهد شد.

– یکی از عوارض پررنگ و شایع این جراحی، احساس درد خفیف است که حاصل تحریک یا برش‌های کوچک چشم ‌هنگام عمل است. چنین دردی غالبا موقتی خواهد بود و با استراحت کافی و مصرف مسکن ملایم فروکش می‌کند.

– سرخی چشم هم پدیده‌ای دیگر است که نتیجه واکنش رگ‌های سطحی کره چشم محسوب می‌شود. این مسئله اغلب تا چند روز باقی می‌ماند و رفته‌رفته کاهش می‌یابد.

– تاری دید نیز یکی از عوارض شایع بعد از عمل کاتاراکت دارد. به خصوص در نخستین هفته‌ها، عدسی مصنوعی و قرنیه نیازمند هماهنگی هستند.

– همچنین خشک شدن سطح روی قرنیه یا داشتن کمی التهاب می‌تواند عامل ایجاد تاری دید شود. این حالت عموما با قطره ضد التهاب حل خواهد شد.

– حس وجود داشتن جسم خارجی در چشم هم از دیگر ناراحتی‌ها است؛ علت این موضوع برش کوچک جراحی یا تغییر قرنیه بوده و بعد از چند روز کاهش می‌یابد.

– افزون بر این، مقداری آبریزش یا خارش خفیف نیز ممکن است به چشم بیاید که نشان‌دهنده طی شدن فرایند عادی برای بهبودی است. در صورتی که این مشکلات پس از دو هفته از بین نرود یا شدت بگیرد، چشم پزشک بهترین فرد برای بررسی و رسیدگی دقیق به این مسائل خواهد بود.

عوارض نادر بعد از عمل کاتاراکت

برخی عوارض چشم پس از جراحی کاتاراکت، کمتر اتفاق می‌افتند و به‌عنوان مشکلات نادر شناسایی می‌شوند.

• نخستین مورد، جداشدگی شبکیه است. در این وضعیت، لایه حساس به نور که پشت چشم را قرار گرفته است، از جایگاه طبیعی خود عقب می‌رود و دید فرد مسدود یا ابری می‌شود. در افرادی که شدیدا نزدیک بین هستند یا وضعیت چشم آن‌ها ، ویژگی‌های خاصی دارد احتمال رخ‌ دادن عوارض، بیشتر از افراد عادی است. اگر اقدامات لازم به‌موقع صورت نگیرد، ممکن است کیفیت بینایی برای همیشه افت کند.
• از دومین عوارض نادر بعد از عمل کاتاراکت، عفونت‌ درونی چشم است. نشانه اصلی آن درد شدید، چرک زرد یا سفید و گاه تب مختصر خواهد بود. چنین موقعیتی حالت اورژانسی دارد و نیاز است سریعا از سوی چشم پزشک بررسی شود. افزایش فشار داخل چشم نیز هرچند به‌ندرت دیده می‌شود اما در صورت بروز به دید و عصب بینایی آسیب می‌زند.
• ممکن است در بخش مرکزی شبکیه چشم، تورمی به وجود بیاید که جزء موارد نادر است. وجود این تورم در مرکز شبکیه باعث می‌شود تصاویر را کمی تار یا موج دار ببینید. به کمک داروهای ضدالتهاب یا شیوه‌های غیرجراحی ویژه، این تورم کم خواهد شد.
• در آخر هم، جابه‌جایی لنز مصنوعی داخل چشم از دیگر موارد کمیابی است که احتمال دارد دید بیمار را دچار دوبینی کند و نیاز به عمل ترمیمی باشد.

عوامل افزایش عوارض خطرناک

برخی شرایط فردی یا سلامتی، موقعیت را پرریسک تر و احتمال بروز عوارض جدی را بالا می‌برند.

• برای مثال دیابت مزمن، به ویژه اگر کنترل قند خون نامنظم باشد، پیوند زخم را آهسته‌تر مینماید و احتمال التهاب یا مشکلات چشمی بالا می‌رود.
• همچنین اگر فرد از پیش دچار بیماری‌های چشم مانند گلوکوم، قوزقرنیه، رتینوپاتی دیابتی یا قرنیه حساس باشد، ریسک مشکلات بعد از جراحی افزایش خواهد یافت.
• سن بالا نیز بر سازگاری با عمل تاثیر می‌گذارد و شعله ورشدن التهابات را طولانی می‌کند.
• مصرف داروهایی مانند کورتیکواستروییدها می‌تواند روند ترمیم بخیه‌ها و جای زخم را دچار دگرگونی کند. اگر بدون مشورت پزشک استفاده شوند، احتمال دارد جای زخم بد شکل بگیرد یا دیرتر خوب شود. این داروها گاهی به‌جای کم کردن التهاب، مشکل تازه‌ای ایجاد می‌کنند. بنابراین قبل از موعد جراحی، لازم است بیمار همه داروهای خود را شرح دهد تا تداخل‌ها و عوارض احتمالی آنها مدیریت شوند.
• اگر کسی از قبل مشکلی در سیستم ایمنی داشته باشد مثلا به خاطر بیماری‌های خاص، مصرف طولانی‌مدت برخی داروها

ایمنی بدنش ضعیف شده باشد، یا اینکه قبل تر به برخی داروها به شدت واکنش آلرژیک نشان داده باشد .

• اگر قبلا صدمه جدی به چشمش وارد شده باشد، احتمال دارد حین عمل یا پس از آن دچار عوارض و مشکلات بیشتری شود. در واقع این عوامل ریسک را بالاتر می‌برند و روند بهبودی را دشوارتر می کند.

پیشگیری از عوارض

جهت پیشگیری از عوارض و کاهش مشکلات پس از عمل کاتاراکت، رعایت چندین نکته ضروری است.

• اولا بررسی دقیق سوابق پزشکی می‌تواند از بسیاری رخدادهای ناخوشایند جلوگیری کند. بررسی قند خون در دیابتی‌ها باعث مهار نوسان‌های خونی شده و فرایند ترمیم را بهبود می‌بخشد.
• بهتر است فرد در دوره نخست پس‌ازعمل، از وارد کردن فشارهای زیاد بر چشم خودداری نموده و در صورت امکان، از برخورد ضربه به ناحیه صورت پیشگیری نماید. عینک تیره هم در برابر نورهای شدید و آزاردهنده مفید خواهد بود.
• در کنار این موارد، معاینه‌های منظم پس‌ از عمل و مراجعه در زمان تعیین شده، کمک بزرگی در رصد بهتر شرایط چشم و کنترل التهاب دارد.

همچنین استفاده منظم از قطره‌های ضدالتهاب و آنتی‌بیوتیک که توسط پزشک توصیه می‌شود، بخش مهمی از مراحل محافظتی است.

اگر فرد توصیه‌های پزشک را نادیده بگیرد یا داروهایی که برای او تجویز شده‌اند را بدون هماهنگی تغییر دهد، احتمال این که    پس از عمل چشم دچار عفونت چرکی یا ورم قرنیه شود بیشتر می‌شود.

• گام دیگر، رعایت تغذیه صحیح و هوشمندانه است؛ خوراکی‌های سرشار از ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌ها دید چشمی را در سال‌های آینده پایدارتر می‌سازد. همچنین استراحت کافی، پرهیز از بلند کردن بارهای بسیار سنگین و خم‌شدن طولانی سر هم نقش بسزایی در فرایند احیا دارد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

پس از جراحی کاتاراکت، بسیاری از تغییرات در روزها و هفته‌های اول طبیعی به‌نظر می‌رسند ولی برخی علامت‌ها هشدار محسوب می‌شوند و رسیدگی فوری لازم دارند.

اگر دردی که ابتدا خفیف بود، ناگهان بسیار بیشتر شد و داروهای معمول آرام‌بخش بی‌اثر شدند، بهتر است بدون درنگ با چشم پزشک مشورت شود. مشاهده نقطه‌های سیاه شناور و جرقه‌های نور در میدان دید می‌تواند نشانه‌ای از مشکل شبکیه باشد. از دست رفتن دید یا تار شدن ناگهانی که قبلا وجود نداشته، نیز باید جدی گرفته شود. اگر پس از عمل چشم، متوجه شدید که حرکت چشم به صورت طبیعی نیست یا بیش از حد دچار آبریزش شدید، به‌خصوص اگر ترشحات چرکی از چشم خارج شد؛ باید خیلی سریع توسط پزشک چشم شما بررسی شود.

همچنین وجود تب، تهوع شدید یا قرمزی گسترده و ورم پلک می‌تواند پیام‌آور التهاب درونی چشم باشد. شخصی که به هر کدام از موارد بالا دچار می‌شود، بهتر است بدون اتلاف وقت، به متخصص چشم مراجعه نماید. اگر دسترسی سریع به جراح اولیه دشوار باشد، مراجعه به اورژانس چشمی یا نزدیک‌ترین مرکز درمانی تصمیم صحیحی خواهد بود.

جمع بندی

عمل کاتاراکت یا عمل آب مروارید راهی موثر برای رفع تیرگی عدسی چشم است. بسیاری از افراد پس از این جراحی به دید شفافی خواهند داشت. بااین‌حال، مراقبت مناسب پس از عمل و توجه به نشانه‌های خاص بدنی، اهمیت زیادی در کاهش عوارض احتمالی خواهد داشت. بسیاری از دردها و قرمزی‌ها در مدت کوتاه برطرف می‌شوند و جای نگرانی ندارند اما علائمی که به‌صورت ناگهانی، شدید یا همراه چرک بروز کنند، بررسی فوری نیاز دارند.